U stóp Szrenicy w Kamiennym Kręgu stoją Żelaźni Ludzie Zbigniewa Frączkiewicza -  jedno z najważniejszych i najbardziej oryginalnych przedsięwzięć rzeźbiarskich zrealizowanych w ostatnich dziesięcioleciach w Polsce.


Zbigniew Frączkiewicz to artysta zaliczanego do najważniejszych, a przy tym do najbardziej wszechstronnych polskich rzeźbiarzy współczesnych. W latach 1965 -1971 studiował na ASP w Warszawie na Wydziale Rzeźby - dyplom w pracowni Tadeusza Łodziany.

Od 1989 roku mieszka w Szklarskiej Porębie, gdzie tworzył ośrodek pracy twórczej w kamieniołomie, prowadził Galerię F (1990 -1999), organizuje plenery rzeźbiarskie.

Artysta realizuje monumentalne rzeźby z kamienia i żelaza. Obok Żelaznych Ludzi (1984r.) jest m.in. autorem pomnika ofiar Lubina'82 (1991/92), siedmiometrowej figury Chrystusa na Krzyż Milenijny w Bolesławcu (2000/1).

Ważniejsze wystawy w kraju to: akcja "Umarłym Lasom" zrealizowana na Izerskich Garbach (1989), "Sakralna Rzeźba Świecka" w BWA Jelenia Góra, "My z XX wieku" (2004) we wrocławskiej galerii "Awangarda" i na Starym Rynku, "Sculpture Grande" (2004 i 2005) w Galeria Art Faktory w Pradze, "Traktorzysta" i "My z XX w" - Industriada Gliwice 2010, "Rzeźba polska w cieniu Alp w St. Urban" Szwajcaria 2010.

Swe monumentalne rzeźby z kamienia i żelaza artysta wystawiał  również m.in. w Mainz, Hanowerze, Fellbach, Worpswede, Karlsruhe, Wiedniu czy w Berlinie.

Pierwsze rzeźby z cyklu Żelaźni Ludzie powstały niemal 30 lat temu. Żelazny człowiek stoi wyprostowany z luźno opuszczonymi rękoma, oczy utkwione są w dal. Ten pozorny spokój kompozycji burzy jej forma. Muskularne ciało, mięśnie naprężone do granic możliwości, poza pełna napięcia.

Części ciała: tułów, nogi, genitalia, dłonie, głowa to oddzielne, skończone formy połączone grubymi śrubami. Żelazny człowiek jest ciężki, toporny, przerażający swą brzydotą i dosłownością przedstawienia. Bezduszna, epatująca postać z nieobecnym wyrazem twarzy, stojąca jak maszyna a jednocześnie zagubiona i samotna.

Od 1984 roku powstało kilkudziesięciu Żelaznych. Zwielokrotnienie tych figur, ustawienie ich w różnym kontekście budzi wieloznaczne, uniwersalne skojarzenia od: „człowieka z żelaza” minionej industrialnej dekady, po bezdusznego zuniformizowanego człowieka naszych czasów....

Praca ta współcześnie zmusza do stawiania pytań o ludzką tożsamość, miejsce na ziemi, własną istotę, poczucie indywidualności, wartość jednostki, autonomię człowieka, jego miejsce i rolę w społeczeństwie „...(na podst. katalogu wystawy M. Łojko). Niezwykle sugestywni, pełni kontekstów Żelaźni nigdy nie pozostawiają widzów obojętnymi. Wywołują zachwyt, zdumienie, niepokój a nawet zgorszenie. Poruszają głębokie emocje.

Krąg 2000 Azyl Żelaznych Ludzi to jak pisze na swej stronie (www.zbignief.pl): „to obiekt zawierający w sobie doświadczenia i marzenia, jakie towarzyszą mi od lat. Istnieje od pewnego czasu w Szklarskiej Porębie, u podnóża góry – Szrenicy. Jest rzeźbą i architekturą równocześnie. Ulega przekształceniom, jest elementem procesu zależnego od czasu, pór roku, dnia czy nocy, ale też moich emocji i idei. Jest pracownią, galerią (F) miejscem spotkań, zabaw i refleksji". (tekst: Anita Kaczmarska)

Krąg 2000 Azyl Żelaznych Ludzi stoi niedaleko centrum miasta przy ul. Kilińskiego (droga dojazdowa do kolei linowej)

UWAGA ! Obecnie (do wiosny 2012 r. ) „Żelaznych Ludzi” można zobaczyć w szwajcarskiej miejscowości St. Urban podczas ekspozycji "Postać w polskiej rzeźbie XX wieku. Polscy artyści w St. Urban - w cieniu Alp". Na wystawie tej zaprezentowane zostaną najbardziej znane i cenione prace polskich rzeźbiarzy ostatnich lat – autorów o ustalonej renomie i klasie artystycznej. Czytaj więcej  o wystawie.

Więcej informacji o Zbigniewie Frączkiewiczu na stronie artysty: www.zbignief.pl.