Kolonie artystyczne

Szklarska Poręba "Perłą Karkonoszy"

Szklarska Poręba to wypoczynkowo - turystyczna miejscowość u podnóża Karkonoszy i Gór Izerskich. Znajduje się na najkrótszym szlaku pomiędzy Pragą a Wrocławiem, w niezbyt dużej odległości od Saksonii czy Berlina. Korzystne położenie wśród lasów, nad brzegami rzeki Kamiennej, w okolicy obfitującej w bogate złoża kwarcu, spowodowały trwający od średniowiecza rozwój hutnictwa szkła. W 1842 r. otwarta została huta szkła "Józefina" /później "Julia"/, która stała się jedną z najbardziej znanych w świecie. Szklarska Poręba stała się popularnym ośrodkiem wczasowym, który otrzymał przydomek "Perły Karkonoszy".

Pod koniec XIX wieku do Szklarskiej Poręby zaczęli napływać przedstawiciele świata nauki, literatury i sztuki. Zauroczeni dostojeństwem gór, ciszą i bliskim kontaktem z naturą decydowali się na zerwanie z wielkomiejskim gwarem. W Europie powstało wiele takich wyjątkowych miejsc - kolonii artystycznych. Najbardziej znane to francuskie Barbizon, niemieckie Worpswede, Zakopane, Kazimierz nad Wisłą czy Szklarska Poręba.

W 1890 r. Carl i Gerhart Hauptmann podczas jednej z wędrówek, zachwyceni pięknem Karkonoszy, postanowili się tutaj osiedlić. Po latach Gerhart Hauptmann tak wspominał to wydarzenie:

"Pewnego dnia podczas górskiej wędrówki dostrzegłem z wysoka ową dolinę i pomyślałem sobie, że dobrze byłoby wybudować tutaj dom. Zachwycony i olśniony tym pomysłem zszedłem w dół przez lasy, zbiegłem ścieżką wśród łąk i w ciągu kilku godzin załatwiłem kupno wiejskiego domu z przynależnym gruntem, z łąką, z gajem i źródełkami."

W Szklarskiej Porębie Gerhart Hauptmann stworzył jedne ze swoich największych dramatów naturalistycznych takich jak "Die Weber"-'Takcze", "Der Biberpelz"-"Futro bobrowe" czy "Hanneles Himmelfahrt"-"Wniebowzięcie Hanusi". Od 1901 r. zamieszkał w niedalekim Jagniątkowie. W 1912 r. Gerhart Hauptmann otrzymał literacką Nagrodę Nobla. W Szklarskiej Porębie pozostał jego starszy brat Carl Hauptmann. Doktor nauk filozoficznych i literat, który w swojej twórczości opisywał piękno Karkonoszy. Najbardziej znanym jego dziełem jest cykl legend o Duchu Gór - Liczyrzepie zatytułowany "Rübezahlbuch" - "Księga Liczyrzepy". Carl Hauptmann dokonał też korekty literackiej tłumaczenia powieści Władysława Reymonta "Chłopi" na język niemiecki.

Kolonię artystyczną w Szklarskiej Porębie na początku XX wieku zamieszkiwali również inni znani literaci: Wilhelm Bölsche, Bruno Wille czy Hermann Stehr. Często przebywał tutaj ekonomista i socjolog Werner Sombart. Serdeczne więzy przyjaźni łączyły Carla Hauptmanna z mieszkającą tutaj kompozytorką Anną Teichmüller. Dzieła muzyczne jej autorstwa były wykonywane w największych salach koncertowych ówczesnych Niemiec. Dziś twórczość ta jest prawie całkowicie zapomniana.

W 1922 r. powstało "Künstlervereinigung St. Lukas in Oberschreiberhau" - "Stowarzyszenie Artystyczne św. Łukasza w Szklarskiej Porębie" złożone z dwunastu artystów, którzy osiedli się w tej okolicy i podejmowali w temat karkonoskiego malarstwa pejzażowego. W Szklarskiej Porębie na początku XX

Pod II wojnie światowej Szklarska Poręba zaczęła odzyskiwać charakter ośrodka wypoczynkowego. Pracę wznowiła huta szkła kryształowego, a wśród nowych mieszkańców znalazł się znany malarz tworzący w duchu młodopolskiego symbolizmu - Wlastimil Hofman.

Dziś Szklarską Porębę zamieszkuje środowisko artystów, którzy w twórczości często czerpią inspirację z malowniczego krajobrazu. Regina Włodarczyk - Puchała jest znaną projektantką form szkła artystycznego, rzeźbiarz Zbigniew Frączkiewicz stworzył prezentowany w wielu miastach Polski i Europy cykl "Żelaźni ludzie". Do młodszej generacji aktywnych twórców należą Beata i Janusz Koneccy, Krzysztof Figielski, Magdalena Wrońska -Wiater czy Grażyna Tereszkiewicz.

Tekst - dr Przemysław Wiater

Miasto Szklarska Poręba jest członkiem Europejskiej Federacji Miast Kolonii Artystów Euro Art
www.euroartcities.eu

Obecnie kolonię artystów w Szklarskiej Porębie tworzą:

• Zbigniew Frączkiewicz - ur. w 1946r., rzeźbiarz, rysownik, medalier, artysta grafik i projektant. Otrzymał dyplom z wyróżnieniem w pracowni Tadeusza Łodziany na ASP, po ukończeniu studiów podjął współpracę z dużymi zakładami przemysłowymi w Legnicy i Chocianowie, współpracując z urbanistami wykonał szereg monumentalnych rzeźb w ramach projektów dekoracji miast. Od 1989 roku mieszkaniec Szklarskiej Poręby.
  „Ludzie z żelaza” - to seria monumentalnych figur , powstających od 1984 roku  i pokazywanych  w wielu miastach. Jego prace prezentowane są na wystawach zbiorowych i indywidualnych w kraju i Europie, znajdują się w muzeach i zbiorach prywatnych w Polsce i w Niemczech.
  „Cykl Ludzie z żelaza” to jeden z najważniejszych cyklów rzeźbiarskich, zrealizowanych w Polsce w ostatnich dwóch dekadach. (…) Dla Frączkiewicza Ludzie z żelaza to twory zdegenerowane przez cywilizację i przemysł. To summa jego oświadczeń pracy w zakładach przemysłowych Polski południowej, to summa jego przemyśleń dotyczących kondycji ludzkiej. To także figuralne, groźne memento artysty współczesnego - nieobojętnego wobec rzeczywistości” - Krzysztof Stanisławski.

• Beata Kornicka- Konecka
  Ur. w Poznaniu. Studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych/ obecnie Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu na wydziale Malarstwa, Grafiki, Rzeźby. Prezentowała swoje prace na kilkudziesięciu wystawach indywidualnych i zbiorowych. W 1993 roku zdobyła II nagrodę w Ogólnopolskim Konkursie „ Faber Castell 92” w Poznaniu, w 1993 r. otrzymała we Włocławku nagrodę „Pegaza” za całokształt pracy twórczej.
  Odbywała podróże artystyczne i wystawiała swoje prace w Niemczech, Holandii, Belgii, Francji, Anglii, Czechach i w U.S.A.

• Janusz Konecki
  Ukończył Studia Wyższe w PWSSP w Poznaniu. Uprawia malarstwo, rysunek, grafikę. Prezentował swoje prace na kilkudziesięciu wystawach w kraju i za granicą (Niemcy, Czechy, U.S.A.) Należy do Międzynarodowego Towarzystwa Przyjaciół Mezzotinty w Gdańsku.
  
  Oboje od 1994r. prowadzą Centrum Edukacji Artystycznej „Esplanada” w Szklarskiej Porębie, gdzie co pewien czas odbywają się plenery malarskie dla artystów. Prowadzą zajęcia plastyczne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Pracownia malarska ma pełne wyposażenie do pracy twórczej (sztalugi, deski, papier, farby itp.) Profesjonalnie przygotowują młodzież do egzaminów wstępnych do szkół i uczelni plastycznych

• Tomasz Olszewski
  Artysta fotografik. Od 1959 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Studia wyższe we Wrocławiu – ekonomia, geografia.
  W latach 1953-1960 udział w kilkudziesięciu wystawach krajowych oraz czternastu salonach zagranicznych.
  W roku 1868 nagroda Miasta Wrocławia w dziedzinie fotografii.
  W latach 1960-1982 dziewięć indywidualnych wystaw premierowych. Także wydane dwa albumy fotograficzne: „Wrocław Stary i Nowy” i „Moje Miasto”.
  Równolegle działa w pracowniach urbanistycznych (Wrocław, Białystok, Jelenie Góra), przygotowując fotograficzne uzasadnienia decyzji krajobrazowych.
  W latach (1982-2000) wystawa indywidualna „Kraina Wichrów i Mgieł” - Jelenia Góra, Bad Harzburg, Szklarska Poręba.
  Interesuje go wizualna strona zjawisk społecznych, które fotografuje, jako swoiste znaki czasu. Wędrówki z aparatem po lesie traktował zawsze, jako odpoczynek od spraw ludzkich, dlatego w jego zdjęciach przyrody człowiek pojawia się tylko jako sztafaż.

• Regina i Marek Puchała
  Regina Włodarczyk - Puchała - urodziła się w Nowogródku.
  Studia artystyczne ukończyła z wyróżnieniem w 1958 r. na Wydziale Ceramiki i Szkła Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu u prof. Stanisława Dawskiego. Po ukończeniu studiów podjęła pracę w Hucie Szkła Kryształowego „ Julia” w Szklarskiej Porębie jako projektant i główny specjalista d/s wzornictwa. Mając znaczny wpływ na rozwój wzornictwa przemysłowego jednocześnie poszukuje własnych dróg wypowiedzi. Konsekwencją jej pracy był udział w ponad 40 wystawach ogólnopolskich, zagranicznych, indywidualnych, szereg konkursów, wyróżnień, nagród. Wszystkie wystawiane prace, w kraju i za granicą, były realizowane w hucie „Julia”, z którą związana jest pracą do chwili obecnej. Od początku pracowała wraz z mężem, Aleksandrem Puchałą. Do końca jego życia tworzyli znakomity duet artystyczny. Brali udział w tych samych wystawach i wspólne były ich osiągnięcia.

• Grażyna Tereszkiewicz
  "Urodziłam się 14.02. 1967 r. w Jeleniej Górze. W 1986 r. ukończyłam II Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida w Jeleniej Górze. Podjęłam następnie naukę we wrocławskim Studium Nauczycielskim na wydziale plastyki. W 1990 r. rozpoczęłam pracę jako nauczyciel plastyki i muzyki w Szkole Podstawowej w Piechowicach. Od 1992 r. do 1997 r. studiowałam na Akademii Sztuk Pięknych na wydziale malarstwa i grafiki pod kierunkiem prof. C.K. Kowalskiego. Od 1998 do 2000 r. pracowałam w jeleniogórskiej regionalnej TV Aval - na stanowisku szefa redakcji. Byłam również autorem i montażystą programów artystycznych. Jestem członkiem założycielem Stowarzyszenia Miłośników Egiptu "Herhor" z siedzibą w Warszawie. Pracą Stowarzyszenia kieruje prof. Andrzej Niwiński. Obecnie pracuję w świetlicy środowiskowo-terapeutycznej w Szklarskiej Porębie jako wychowawca. Prowadzę z dziećmi zajęcia z artyterapii."